Đọc sơ đồ bát quái in trên vật phẩm: nhìn cho đúng
Hai bài trước nói tám quẻ dựng từ đâu và nói cấu trúc tổ hợp của chúng. Bài này nói chỗ người ta gặp bát quái nhiều nhất trong đời thường: in trên đồ vật bày bán.
Gương, đồng xu, tấm treo, mặt dây, hộp gỗ — hình này ở khắp nơi. Và không phải hình nào cũng được vẽ đúng, nên biết cách nhìn thì vừa hiểu hơn vừa đỡ bị nói quá.
Nhìn vào cấu trúc trước
Một sơ đồ bát quái gồm tám nhóm vạch xếp quanh một tâm. Mỗi nhóm có ba vạch, và mỗi vạch chỉ có hai dạng: liền một nét, hoặc đứt làm hai.
- Đếm số vạch mỗi nhóm — phải đúng ba. Đây là thứ kiểm được ngay bằng mắt.
- Đếm số nhóm — phải đúng tám quanh vòng.
- Không nhóm nào trùng nhóm nào: tám nhóm phải là tám tổ hợp khác nhau.
- Ba điều trên là toán học, không phụ thuộc trường phái nào, nên ai cũng kiểm được.
Chỉ riêng ba phép đếm này đã phát hiện được kha khá hình in sai — trùng nhóm, thiếu vạch, hoặc chỉ có bảy nhóm.
Hai cách xếp
- Có hai cách xếp tám quẻ quanh vòng, và chúng dùng cho hai mục đích khác nhau — bài đầu của mục này đã nói kỹ.
- Trên vật phẩm thì cách nào cũng gặp, và nhiều món không ghi rõ đang dùng cách nào.
- Muốn biết thì hỏi người bán; hỏi được câu trả lời rõ ràng là dấu hiệu tốt.
- Không trả lời được cũng là chuyện thường — nhiều món nhập về theo mẫu, người bán chỉ biết nó là mẫu gì chứ không biết chi tiết.
Khi hình chỉ là hoa văn
Nói thẳng, và đây là phần chính:
- Rất nhiều món dùng hình này như một mô típ trang trí, giống như hoa văn sóng nước hay hoa lá.
- Người làm khuôn có thể không rành, và hình bị vẽ theo trí nhớ hoặc chép từ một mẫu đã sai.
- Điều đó không làm món hàng xấu đi nếu nó được bán như một món trang trí đẹp.
- Nhưng nếu được bán kèm lời khẳng định về công dụng thì hình vẽ sai lại thành chuyện đáng nói — vì chính lời khẳng định ấy dựa vào tính chính xác của hình.
Cách xử hợp lý: thích thì mua vì thấy đẹp, và đừng trả thêm tiền cho một lời hứa mà chính món hàng không nhất quán với nó.
Mấy câu hỏi khi xem một món có hình này
- "Món này dùng cách xếp nào ạ?"
- "Chất liệu là gì?" — như mọi món khác, đây mới là thứ quyết định giá.
- "Có xử lý gì không?"
- "Món này là hàng trang trí hay có gì khác?" — câu này cho phép người bán trả lời thật mà không khó xử.
- Tự đếm vạch và đếm nhóm trong lúc cầm trên tay.
Hình này ở đâu ngoài vật phẩm
Nhận ra nó ở nhiều chỗ thì thấy rõ nó là một mô típ văn hoá trước khi là gì khác:
- Kiến trúc cổ — chạm trên gỗ, trên gạch, trên cổng; phần lớn là trang trí có ý nghĩa biểu tượng.
- Quốc kỳ và huy hiệu của một số nơi trong vùng dùng mô típ liên quan.
- Sách vở và tranh cổ, nơi nó đi kèm chú giải đầy đủ.
- Đồ lưu niệm du lịch, nơi nó thuần tuý là hoa văn.
Biết được dải rộng đó thì không ngạc nhiên khi gặp hình này ở chỗ chẳng liên quan gì — và cũng không vội gán cho nó ý nghĩa mà người làm ra món đồ chưa chắc đã nghĩ tới.
Về gương bát quái
Đây là món hay được hỏi nhất, nên nói riêng:
- Nó là một vật có mặt phản chiếu, và mặt phản chiếu thì hắt nắng — đây là phần vật lý.
- Hắt nắng vào nhà người khác gây khó chịu thật, và đó là lý do nên cân nhắc chỗ treo, như bài về hàng xóm đã nói.
- Treo ngoài trời thì phải neo chắc; vật treo ngoài chịu gió liên tục.
- Phần ý nghĩa thì theo nếp, và trang này ghi lại chứ không khẳng định thêm.
- Điều nên tránh: treo để đáp trả hàng xóm. Chuyện đó kéo dài nhiều năm và không ai được gì.
Giữ và lau
- Hình in hoặc mạ mỏng thì đừng chà; lau khăn khô hoặc khăn ẩm nhẹ.
- Đồ gỗ khắc chìm thì bụi đọng trong rãnh — chổi lông mềm dễ hơn khăn.
- Món treo ngoài trời xuống màu là chuyện bình thường, không phải hàng kém.
- Kiểm dây treo định kỳ, đây là bộ phận hỏng trước nhất.
Một lời từ phía trang này
Trang có bán những món mang hình này, nên nói rõ cách trang mô tả chúng: ghi chất liệu, kích thước, cách xếp nếu biết, và ghi rõ đây là món trang trí mang mô típ truyền thống.
Không gắn cho nó một công dụng nào, và không dùng chi tiết kỹ thuật của sơ đồ để làm nặng thêm một lời chào hàng. Ai thích hình này thì nó đẹp thật — chừng đó là đủ lý do.